Reflexivity

Ο πλουραλισμός αποτελεί ένα από τα βασικά παραδείγματα για το πως γίνεται αντιληπτή η σύσταση της κοινωνίας – όπως δηλαδή και τα υπόλοιπα βασικά ολιστικά θεωρητικά σχήματα (θεωρίες των ελίτ, μαρξισμός), αποτελεί μια διαφορετική ερμηνευτική προσέγγιση για το πως δομείται ο κοινωνικός συσχετισμός δυνάμεων, ενώ παράλληλα σχετίζεται με την αντίστοιχη πολιτική ουτοπία (πλουραλιστική δημοκρατία).
Να [...]

Ως επαναμαρξιστοποίηση της πολιτικής σκέψης έχει εσχάτως αποκληθεί η στροφή προς την οικονομική διάσταση των πολιτικών αναλύσεων λόγω της σημαντικότητας της οικονομίας – έτσι τουλάχιστον όπως έχει προκύψει λόγω της περιώνυμης κρίσης.
Η τάση αυτή όμως αποτελεί καλή αφορμή για να παρατεθούν κάποιες κριτικές όψεις του ταξικού μοντέλου ανάλυσης – ειδικά για αυτούς που όψιμα ανακάλυψαν [...]

Με αφορμή την ενεργοποίηση του λογαριασμού μου στο facebook θα ήθελα να αναρτήσω μερικές σκέψεις για τα κοινωνικά δίκτυα.
Σύμφωνα με την κυρίαρχη προσέγγιση, τα κοινωνικά δίκτυα (social networks) αποτελούν την βασικότερη και πιο ενδεικτική αποτύπωση των διαστάσεων της κοινωνικής εξατομίκευσης (individualization) στην διαδικτυακή εξατομίκευση (personalization).
Με άλλα λόγια, πέρα από την διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει κάθε χρήστη [...]

Κατά κανόνα, αλλά μάλλον περιοριστικά, η εννοιοκρατική επίκληση της διαλεκτικής παραπέμπει στην εγελιανή σκέψη. Και αυτό διότι στη σκέψη του κλασσικού στοχαστή ο θεωρησιακός αναστοχασμός της πραγματικότητας χαρακτηρίζεται από την εγγγενή αντιθετικότητα των κοινωνικών δυνάμεων – η σύγκρουση των οποίων σηματοδοτεί μια τελολογική κορύφωση υπό το πρίσμα της ιστορικής ροής.
Ουσιαστικά εδώ έχουμε μια κριτική αντίστιξη [...]

Στην προσπάθεια να παρουσιάσω κάποιον από τους κινδύνους της επόμενης μέρας παράλληλα με ένα ανθρωπιστικό μήνυμα, κατέληξα να αναρτήσω μια, ενδεχομένως, ασύνδετη ανάλυση στο προηγούμενο post μου.
Δεν πειράζει, λάθη γίνονται και απολογούμαι για αυτά – και ο καλύτερος τρόπος νομίζω είναι να προσπαθήσω να δώσω μια πιο συγκροτημένη εικόνα των επιχειρημάτων μου.
Η ιστορικο-κοινωνική αναγωγή [...]

Με αφορμή τη συζήτηση για την επόμενη μέρα των γεγονότων του Δεκεμβρίου θα ήθελα να συνδέσω τα επίμαχα ζητήματα που αναδύονται με τις θεωρίες της ακυβερνησίας.
Με τις θεωρίες λοιπόν της ακυβερνησίας ή κρίσης διακυβέρνησης, και ειδικότερα με το λεγόμενο πολιτικό παράδειγμα, ασκείται κριτική στη φιλελεύθερη δημοκρατία και ζητείται ενίσχυση της κεντρικής εξουσίας.
Η ιδεολογική επίθεση [...]

Σε αντίθεση με την πεπερασμένη συζήτηση για την εταιρική κοινωνική ευθύνη, συχνά λησμονούμε ότι η έννοια της κοινωνικής υπευθυνότητας σχετίζεται εξ αρχής με την ταυτοτική συγκρότηση του ατόμου και όχι με τη νομιμοποίηση της αγοράς στο πλαίσιο του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.
Πιο αναλυτικά, το εκάστοτε υποκείμενο, καταφατικά ή αποφατικά αλλά πάντοτε εξατομικευμένα, αποτιμά την δικιά του ατομική [...]

Κατά κανόνα, αλλά μάλλον περιοριστικά, η εννοιοκρατική επίκληση της αλλοτρίωσης παραπέμπει στη μαρξική σκέψη. Και αυτό διότι στη σκέψη του κλασσικού στοχαστή ως αιτιογόνος απαρχή της απόσπασης της αυτενέργειας και αποδόμησης εν συνεχεία του υποκειμένου νοείται η υλιστική πραγματικότητα – μια πραγματικότητα που κατανοείται μόνο μέσα από το πρίσμα της ταξικής δομής των κοινωνιών.
Ουσιαστικά εδώ [...]

Με αφορμή την ανάρτηση της περίληψης του θέματος της διδακτορικής μου διατριβής στην προσωπική ιστοσελίδα του επιβλέποντος καθηγητή Νίκου Δεμερτζή, παραθέτω και εδώ αυτούσιο το εν λόγω κείμενο.
Κύριο άξονα λοιπόν της διδακτορικής διατριβής αποτελεί η μελέτη της πορνογραφίας στο διαδίκτυο σε σχέση και αναφορικά με τη συνθήκη της εξατομίκευσης (individualization).
Καθοριστικό σημείο ανάλυσης αποτελεί η [...]

Η ρητορική περί της συνθήκης της εξατομίκευσης – δηλαδή την ταυτόχρονη αντιφατική συνύπαρξη ομοιομορφίας και ιδιαιτερότητας – σχετίστηκε σε μεγάλο βαθμό με τη συζήτηση περί κορεσμού των σύγχρονων κοινωνιών από τις αμέτρητες πληροφορίες που μας κατακλύζουν.
Μια κατάσταση που εμποδίζει και αποθαρρύνει τον άνθρωπο από το να παράγει γνώση και αναστοχαστικότητα – αυτός είναι ο [...]

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις στο πλαίσιο της μετανεωτερικότητας είναι και αυτή για τον χρόνο.
Αν και το θέμα είναι μάλλον ανεξάντλητο – λόγω και των φιλοσοφικών του προεκτάσεων – θα περιοριστώ σε τέσσερα από τα χαρακτηριστικά του χρόνου στην κοινωνία της διακινδύνευσης.
Έτσι έχουμε καταρχήν την αυξανόμενη ταχύτητα με την οποία κινούνται τα [...]

Η τυπολογική διάκριση των κοινωνιών σε παραδοσιακές, νεωτερικές (από τον 16ο, ή 18ο κατά άλλους, αιώνα και μετά) και μετανεωτερικές (ως μετανεωτερικότητα νοείται η επίταση των συνεπειών της νεωτερικότητας τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες) είθισται να συνοδεύεται και από επιμέρους ταξηδηλωτικές αναπαραστάσεις.
Πλέον ενδεικτική είναι η διάκριση με βάση την διαφοροποίηση. Έτσι, οι παραδοσιακές κοινωνίες είναι αδιαφοροποίητες, [...]

Αποδεχόμενος την πρόσκληση των Uroborous, Καλά… Ελληνική Διαφήμιση και Έχετε Δυο Αγελάδες; είπα να συμμετάσχω και εγώ στο περίφημο Blog Chain Game, τις οδηγίες του οποίου παραθέτω:
1. Πιάσε το βιβλίο που βρίσκεται πιο κοντά σε σένα.
2. Άνοιξε το βιβλίο στη σελίδα 123 (αν το βιβλίο διαθέτει λιγότερες από 123 σελίδες, άφησέ το και πήγαινε στο [...]

Ολοκληρώνοντας αυτή τη σειρά των post για τα πολιτικά κόμματα θα πρέπει να προστεθούν κάποια τελευταία σχόλια σχετικά με τον μετασχηματισμό των κομμάτων – ώστε να γίνουν και οι αναγκαίες αναφορές για την ελληνική περίπτωση.
Έτσι, σύμφωνα με τον Kircheimer, τα κόμματα έγιναν πολυσυλλεκτικά (catch-all) διότι:
- αλλοιώθηκαν οι ευδιάκριτοι ταξικοί διαχωρισμοί λόγω της πλήρης εμπορευματοποίησης [...]

Συνεχίζοντας τα σχόλια για το επίμαχο θέμα των πολιτικών κομμάτων, θα πρέπει να γίνει ειδική μνεία στον περίφημο “σιδηρούν νόμο της ολιγαρχίας”.
Ο Michels, λοιπόν, στην πρώτη, λεπτομερή κοινωνιολογική ανάλυση κομμάτων το 1911 ισχυρίζεται ότι οι δημοκρατικοί σκοποί που θέτουν οι μεγάλοι οργανισμοί – χρησιμοποιεί το παράδειγμα της ιταλικής και της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας – πρέπει κατ’ [...]

Σε συνέχεια του προηγούμενου post για τα πολιτικά κόμματα, θα πρέπει να γίνουν κάποια γενικότερα σχόλια για την σχέση κομμάτων και κοινωνίας.
Οι βασικοί, λοιπόν, παράμετροι των κομμάτων είναι οι κοινωνικοί ανταγωνισμοί και το νομικο-ηθικό (αξιακό) πλαίσιο μέσα στο οποίο λαμβάνει χώρα η πολιτική διαδικασία.
Η καταμέτρηση, οπότε, της σχέσης των κομμάτων με βάση την ψήφο [...]

Το άνοιγμα της δημόσιας συζήτησης περί του τέλους του δικομματισμού και οι εξελίξεις στο κομματικό σύστημα επιβάλλουν να γίνουν κάποια γενικότερα σχόλια για τα πολιτικά κόμματα.
Και αυτό διότι συχνά λησμονούμε βασικά χαρακτηριστικά των φαινομένων για τα οποία συζητάμε με αποτέλεσμα να ολισθαίνουμε εύκολα σε απλοποιήσεις και γενικεύσεις.
Σ’ αυτό το πλαίσιο λοιπόν παραθέτονται ενδεικτικά ορισμένες από [...]

Η ανάγνωση μιας σειράς post για το θάνατο του Αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου και η επαφή με αυτό που οι θεωρητικοί του διαδικτύου αποκαλούν “γλώσσα του μίσους”, με ώθησε να παραθέσω κάποιες σχετικές σκέψεις πριν τα post για τα πολιτικά κόμματα τα οποία έχω προαναγγείλει.
Οι σκέψεις μου περιστρέφονται γύρω από την ιδεολογική αποτίμηση αυτών που ειπώθηκαν τις [...]

Αντιγράφοντας για μια ακόμη φορά τον συγγραφέα του αγαπημένου μου blog και αιτία δημιουργίας αυτού του ιστολογίου, και πριν από τη συγγραφή μιας σειράς posts για τα κόμματα – που ευελπιστώ να είναι διαφωτιστική για αρκετούς – αποφάσισα να καταχωρήσω μια φωτογραφία στο About me.
Αναφορικά με το κριτήριο επιλογής της φωτογραφίας, μου ήρθαν στο νου [...]

Επιστρέφοντας στην Αθήνα, μετά τις εξουθενωτικές διακοπές στην Θεσσαλονίκη – τόσο εξουθενωτικές που μου πήρε ένα μήνα για να γράψω το καινούριο post – μου ήρθαν στο νου κάποιες σκέψεις της πιο γνωστής ίσως ανά τον κόσμο συγγραφέα των πόλεων.
Σύμφωνα με την τελευταία, η ζωή στην πόλη – κυρίως στις μεγαλουπόλεις των δυτικών κοινωνιών [...]

Προσπαθώντας να γράψω το τελευταίο post αυτού του έτους, πέρασαν από το μυαλό μου εκείνες οι σκέψεις που γίνονται συνήθως λίγα λεπτά πριν ή μετά την έναρξη του καινούριου χρόνου.
Τι έγινε δηλαδή τον προηγούμενο χρόνο, ποια τα αποτελέσματα αυτών, πόσο με επηρέασαν, τι θα πρέπει να αλλάξω τον επόμενο χρόνο, αλλά και τι να κρατήσω [...]

Τελειώνοντας αυτή τη σειρά των post για το κράτος πρόνοιας θα πρέπει να παρατεθούν και κάποιες όψεις των κριτικών για το παρεμβατικό κράτος.
Η αμφισβήτηση λοιπόν του διευρυμένου κράτους είναι εν πολλοίς κοινή για φιλελεύθερους και συντηρητικούς.
Η νεοφιλελεύθερη σκέψη έχει περισσότερα επιχειρήματα στο οικονομικό επίπεδο – το πρόβλημα δηλαδή είναι στην παρέμβαση του κράτους [...]

Σε συνέχεια των προηγούμενων post, θα πρέπει να γίνουν ορισμένες διευκρινήσεις σχετικά με το αν η κρίση του κράτους πρόνοιας είναι απλώς ένα φαινόμενο των τελευταίων ετών.
Ο πρώτος κλονισμός λοιπόν για το κράτος πρόνοιας έρχεται στη δεκαετία του 60 από το άνοιγμα των συνόρων – οπότε και σημειώνεται το τέλος του κρατικού παρεμβατισμού.
Αυτό [...]

Συνεχίζοντας τα σχόλια για το επίμαχο θέμα του κράτους πρόνοιας, νομίζω πως πρέπει να γίνει μια ιδιαίτερη αναφορά στις ερμηνευτικές προσεγγίσεις του.
Ως προς την ερμηνεία λοιπόν, και για τους φιλελεύθερους και για τους μαρξιστές οικονομολόγους, η λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής απαιτεί να αναληφθούν ορισμένες “εκτός αγοράς” δραστηριότητες από το κράτος.
Έτσι, για τη νεοκλασική [...]

Με αφορμή τη “συζήτηση” για το ασφαλιστικό, θα ήταν χρήσιμο νομίζω να γίνουν κάποιες γενικότερες αναφορές για το λεγόμενο κράτος πρόνοιας
Οι δύο βασικές εννοιολογικές σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο που οριοθετούν τη λειτουργία του κράτους πρόνοιας είναι η κεϋνσιανού τύπου οικονομική πολιτική (ότι δηλαδή το κράτος παρεμβαίνει και παίζει κάποιο ρόλο), μαζί μ’ ένα [...]

Η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία έχει οδηγήσει σύμφωνα με ορισμένους στην κατασκευή μιας γενικευμένης ιεραρχημένης σηματοποίησης όλο και περισσότερων αγαθών, οπότε και ο πολίτης ορίζεται πλέον ως καταναλωτής.
Τα άτομα δηλαδή στην καταναλωτική κοινωνία απομακρύνονται από τις παραδοσιακές κοινοτικές αξίες και αναζητούν σε διαρκή βάση μια αυτοεπιβεβαίωση και μια αίσθηση αλληλεγγύης διαμέσου των μηχανισμών της αγοράς.
Εδώ [...]

Με αφορμή την άρνησή μου σε μια πρόσκληση να εγγραφώ ως διαδικτυακός φίλος στο facebook, παραθέτω έναν – ίσως τον κυρίαρχο στην διεθνή βιβλιογραφία – συλλογισμό για την διαδικτυακή επικοινωνία.
Η συζήτηση λοιπόν για το διαδικτυακή επικοινωνία σχετίστηκε σε πρώτη φάση με την ανασύσταση των κοινοτήτων στο διαδίκτυο (on-line communities) – οι Αμερικανοί διανοητές [...]

Λίγες σκέψεις με αφορμή το προσωπικό βίωμα του Αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου.
Πολλές φορές η φιλοσοφική σκέψη τοποθέτησε ως βασική συνιστώσα διαμόρφωσης των συνθηκών του βίου μας το περίφημο μεταθανάτιο άγχος. Μια εσωτερική ανησυχία που ξεφεύγει από τα στενά όρια του φόβου για απώλεια της φυσικής ζωής και επεκτείνεται σε μια γενικότερη αναζήτηση του ρόλου μας πάνω σε [...]

Σύμφωνα με την προσέγγιση ενός αμφιλεγόμενου μεταμοντέρνου στοχαστή, κυνισμός είναι να μην πιστεύεις σε κάτι αλλά να πράττεις ως εάν πιστεύεις σ’ αυτό.
Πράττουμε δηλαδή στις σύγχρονες, δυτικές βασικά, κοινωνίες μ’ ένα κυνικό σύνδρομο ως στάση ζωής. Κάτι που έχει τρομακτικές συνέπειες σε σχέση με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μας, ενώ εισάγει και [...]

Ειδικά για αυτούς που δεν μιλούν πολύ για πολιτικά και δεν συμμετέχουν στα κοινά με την κλασική έννοια του όρου, αλλά έχουν κάποιο πολιτικό ενδιαφέρον, η πολιτική διαδικασία στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες είναι κατεξοχήν διαμεσολαβημένη.
Και όταν εννοούμε διαμεσολαβημένη εννοούμε ότι η επικοινωνία γίνεται με την παρεμβολή κάποιου μέσου, και πιο συγκεκριμένα εδώ με την [...]

Με την ελπίδα κάποιος περισσότερο ειδικός επί του θέματος να με διορθώσει ή να προσθέσει ό,τι κρίνει επιβεβλημένο, παραθέτω κάποιες βασικές αρχές της μαρξικής και μαρξιστικής σκέψης αναφορικά με το κράτος.
Στη μαρξική ανάλυση (δηλαδή σύμφωνα με το Μαρξ):
- Δεν διαμορφώνει το κράτος την κοινωνία αλλά η κοινωνία το κράτος η οποία διαμορφώνεται με τη σειρά [...]

Με την ευκαιρία έναρξης αυτού του blog μπορούν να παρατεθούν μερικές όψεις των κριτικών που έχουν αναφερθεί κατά καιρούς για την διαφήμιση και το σύστημα παραγωγής διαφημιστικών εικόνων (ad image system).
Όχι για να προκρίνω μια κουλτούρα απεγκλωβισμού από τα δεσμά του καταναλωτισμού. Απλά για να εντάξω το όλο ζήτημα κάτω από μια βασική προσέγγιση: ο [...]