Κοινωνικά δίκτυα
Posted by: Evangelos on: February 21, 2009
Με αφορμή την ενεργοποίηση του λογαριασμού μου στο facebook θα ήθελα να αναρτήσω μερικές σκέψεις για τα κοινωνικά δίκτυα.
Σύμφωνα με την κυρίαρχη προσέγγιση, τα κοινωνικά δίκτυα (social networks) αποτελούν την βασικότερη και πιο ενδεικτική αποτύπωση των διαστάσεων της κοινωνικής εξατομίκευσης (individualization) στην διαδικτυακή εξατομίκευση (personalization).
Με άλλα λόγια, πέρα από την διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει κάθε χρήστη των κοινωνικών δικτύων, από το γιατί και πώς επιλέγει να τα χρησιμοποιεί (individualization) μέχρι το πώς αυτό εγγράφεται στο επίπεδο της διαδικτυακής του πλοήγησης και συμπεριφοράς (personalization), συνυπάρχει αντιφατικά και μια διάσταση ομοιομορφίας.
Πέρα από την κοινότοπη οντολογική διαπίστωση ότι οι χρήστες συμμετέχουν όλοι μαζί στο ίδιο κοινωνικό μόρφωμα, πρέπει να αναδειχθούν και εκείνα τα χαρακτηριστικά που ερμηνεύουν την επιτυχία, εν προκειμένω, του facebook.
Στη βάση αυτή, νομίζω ότι οι ιδεοληπτικές προσεγγίσεις που βασίζονται στον ουτοπικά απελευθερωτικό ρόλο της τεχνολογίας αποδεικνύονται εξαιρετικά επιφανειακές, διότι όπως τόνισε ένας διαδικτυακός φίλος [...] χρειάζεται βαθιά και ευφυής εμπλοκή [...] για την κατανόηση τέτοιων σύνθετων κοινωνικών φαινομένων.
Βεβαίως, πρέπει να προσπεράσουμε για την οικονομία της συζήτησης την μεθοδολογική παραδοχή ότι η πλήρης ενσωμάτωση με την όποια υπό μελέτη κοινωνική διαδικασία αυξάνει τον κίνδυνο της μυωπικής αυτο-παρατήρησης και μας απομακρύνει από το επιστημολογικό πρόταγμα της “σύνθεσης οριζόντων”, ώστε να εστιάσουμε, με εξ ορισμού περιοριστικό τρόπο, σε αυτό που θεωρούμε βασικό χαρακτηριστικό ενός πολυλογικού φαινομένου.
Έχω την αίσθηση λοιπόν ότι η επιτυχία του facebook βασίζεται στην προσπάθεια “συμβιβασμού” ανάμεσα στην, ενδεχομένως, κατεξοχήν έκφανση της ρευστότητας στο σύγχρονο κόσμο (διαδίκτυο) και την παραδοσιακής λογικής έκφανση της εμπιστοσύνης (εμπρόσωπη αμοιβαιότητα).
Αν και δομική η διαλεκτική αντιφατικότητα της ρευστότητας και της εμπιστοσύνης, εντούτοις αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τις κορυφαίες αντινομίες της κοινωνίας της διακινδύνευσης που καλείται να αντιμετωπίσει το υποκείμενο “κατασκευάζοντας την βιογραφία του”.
Με άλλα λόγια, το άτομο βιώνει στο facebook τα χαρακτηριστικά ενός κόσμου που το ίδιο προσπαθεί εξατομικευτικά (αναστοχαστικά ενίοτε) να διαμορφώσει, έχοντας όμως πλήρη συναίσθηση ότι οι συνθήκες αυτοπραγμάτωσης δεν καθορίζονται μόνο από τις δικές του επιθυμίες.
Υπό αυτή την έννοια, διέκρινα και εγώ μέσω της λειτουργίας του λογαριασμού μου στο facebook τις όποιες δυνατότητες άρσης ορισμένων αναγκαστικών, επικοινωνιακών κυρίως, ασυνεχειών.
Δείτε και εδώ.
Σχετικά links: Διαδικτυακή επικοινωνία
2 Responses to "Κοινωνικά δίκτυα"
2 | Evangelos
February 23, 2009 at 21:26
Gianni
Νομίζω αυτό που ονομάζεις έμμεση βιώση ενός άλλου τύπου reality show, συνδέεται άμεσα με την προσέγγιση που υιοθετώ για προσπάθεια κατασκευής βιογραφικών στοιχείων μέσω/στο facebook.
Μικρές διαφωνίες αναφορικά με την έννοια των ρόλων. Έχω την αίσθηση ότι οι αναγωγές στην κοινωνική δραματουργία τύπου Goffman έχουν ένα βαθμό επισφάλειας λόγω των δυνατοτήτων που παρέχονται μέσω του διαδικτύου να κατασκευάσουμε την ταυτότητά μας, αν μη τι άλλο, περισσότερο κοινωνικά αδιαμεσολάβητα από όσο πράττουμε σε πραγματικές συνθήκες.
Από την άλλη, το γεγονός ότι, τουλάχιστον, ο βασικός πυρήνας των επαφών μας μέσω/στο facebook αναφέρονται και σε δια ζώσης κοινωνικές σχέσεις ενισχύει, όπως και να το κάνουμε, τη βάση της σκέψης σου.
Ερώτηση: Ο Αλέξανδρος πώς θα σχολίαζε το εν λόγω άρθρο σου;
Leave a Reply
February 21, 2009 at 16:39
apla tha episunapsw to arthro pou eixa grapsei 7/2/09 ston agelioforo, ws apantisi pros ton evangelo
Τίτλος Άρθρου – Βιβλίο Προσώπων Φύλλο Σαββάτου7/02/09
Συντάκτης – Γιάννης Ν. Μυλόπουλος
Στήλη – Κόκκινο Μπλε
Αγγελιοφόρος
Κάνε μου “add” για να γίνουμε φίλοι! Αυτό είναι το συνθηματικό με στόχο το εικονικά φιλικό περιβάλλον. Τα κοινωνικά δίκτυα του internet έχουν εισβάλλει στη μεταμοντέρνα ζωή. Άνθρωποι όλων των ηλικιών, από όλα τα μέρη του κόσμου, τα επαγγέλματα, την μόρφωση, το δημογραφικό-κοινωνικό τους status συναντιούνται κάπου εκεί πέρα μοιραζόμενοι εμπειρίες, επικοινωνώντας προ των πυλών. Facebook, Myspace, MSN, Youtube είναι μερικές μόνο κορωνίδες από τα εκατοντάδες νευραλγικά συστήματα αντικαθιστώντας καθημερινά την ανθρώπινη επαφή με την μηχανιστική.
Η δυνατότητα που δίνεται στους χρήστες να έρχονται πιο κοντά, να βρίσκονται με φίλους ή εν δυνάμει φίλους ή ακόμη και φανταστικούς είναι τρομακτική. Αυτή η δυναμική τροφοδοτείται για ανταλλαγή απόψεων, συναισθημάτων, φωτογραφιών, οπτικοακουστικών μέσων, εισβάλει με ένα γαλουχημένο θράσος παρόμοιο του οποίου δεν έχει ξανασυναντηθεί. Η διείσδυση αυτή συνορεύει στο μεταίχμιο της παρακολούθησης, της ηλεκτρονικής τρομοκρατίας, της καταπάτησης προσωπικού ζωτικού χώρου. Το φαινόμενο των δεδομένων κοινωνικών δικτύων είναι σίγουρα ένα βαθύτατα κοινωνιολογικό ζήτημα με αρκετές επιρροές, αποκλίσεις, στοχασμούς και προβληματισμούς έτοιμους προς ανάλυση ανθρωπιστικού επιπέδου. Δεν αναφέρονται τα χιλιοειπωμένα, μα άκρως πασιφανή θετικά χαρακτηριστικά που τείνουν να αναδεικνύουν οι λεγόμενοι ιστότοποι. Άλλωστε η τεχνολογική καινοτομία, η κοινωνία της πληροφορίας σε συνδυασμό με τον κόσμο του internet καταλήγουν σε ένα αθροιστικό γινόμενο κύκλου εργασιών που προηγούμενο δεν υφίσταται (μεγαλύτερο και από αυτό των τραπεζών-χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων).
Από την άλλη μεριά όμως, δημιουργείται ένα θέμα, μια τάση. Ποια είναι αυτή? Μα φυσικά η εξάρτηση του ατόμου που θα περιπλανηθεί τουλάχιστον πέντε ώρες την εβδομάδα μέσα σε κάποια από τις παραπάνω δικτυακές ενότητες. Ίσως τελικά η προσδοκία που δημιουργείται μέσα από τα υπέρογκα αυτά εργαλεία marketing βομβαρδίζοντας την αντίληψη, το υποσυνείδητο, την πεποίθηση και την αυτοεκτίμηση μας εκλαμβάνεται ως ένα πηλίκο που ξεφουσκώνει στο πέρασμα του χρόνου?
Δεν ξέρω αν είναι σωστή η παρομοίωση, όμως έχω την αίσθηση ότι ζούμε εξαιρετικά έμμεσα (όσοι συμμετέχουμε σε αυτή τη διαδραστική τεχνική) ένα άλλου τύπου reality show, ζωντανό κάθε στιγμή που ενεργοποιούμαστε σα «ρόλοι». Για οποιαδήποτε εργασία ή δραστηριότητα που θέλουμε να περιηγηθούμε. Γιατί μη μου πείτε πως όποτε μπαίνετε «μέσα» δε θα περάσετε τουλάχιστον από την προσωπική σας σελίδα στο facebook! Άρα λοιπόν φθίνουσα ή αύξουσα η ψυχοδραστική επίπτωση των on line communities στο chat?