Στην προσπάθεια να παρουσιάσω κάποιον από τους κινδύνους της επόμενης μέρας παράλληλα με ένα ανθρωπιστικό μήνυμα, κατέληξα να αναρτήσω μια, ενδεχομένως, ασύνδετη ανάλυση στο προηγούμενο post μου.

Δεν πειράζει, λάθη γίνονται και απολογούμαι για αυτά – και ο καλύτερος τρόπος νομίζω είναι να προσπαθήσω να δώσω μια πιο συγκροτημένη εικόνα των επιχειρημάτων μου.

Η ιστορικο-κοινωνική αναγωγή που επιχείρησα στην βάση των θεωριών της κρίσης διακυβέρνησης συνίσταται στο να καταδείξει το αίτημα για ενίσχυση της κεντρικής εξουσίας, συνήθως με αυταρχικότερο τρόπο, όταν το πολιτικό κατά βάση σύστημα αδυνατεί να ανταποκριθεί στα κοινωνικά αιτήματα και στις αντίστοιχες κοινωνικές διεκδικήσεις.

Η περίπτωση της στροφής στο σκληρό νεοφιλελευθερισμό της δεκαετίας του 80 με Ρήγκαν και Θάτσερ όπως προκύπτει μέσα από τη συζήτηση για τις θεωρίες της ακυβερνησίας και η ανάδειξη του μοντέλου διακυβέρνησης Σαρκοζύ μετά τα επεισόδια του Παρισιού, αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Υπάρχει αντίστοιχος κίνδυνος για την ελληνική πραγματικότητα; Σαφέστατα, ναι. Οι δε μορφές που μπορεί να πάρει εκτείνονται από το θεσμικό-πολιτικό έως το συμβολικό-κοινωνικό πεδίο.

Από την άλλη, εγείρεται και το εξής ερώτημα: οι προσπάθειες για κοινωνικό μετασχηματισμό συνοδεύονται πάντοτε από ενίσχυση των κατασταλτικών μηχανισμών όλων των τύπων; Σαφέστατα όχι.

Φαίνεται όμως πως το κοινωνικό σύστημα που αποκαλείται καπιταλισμός παρουσιάζει διαχρονικά την ιδιότητα να προσπερνά τις κρίσεις που συναντά – τροποποιώντας τις περισσότερες φορές τις κοινωνικές αντιδράσεις προς όφελός του, αποκτώντας έτσι μια νέα νομιμοποίηση.

Πιο χαρακτηριστική περίπτωση εδώ είναι η συζήτηση σχετικά με τους αγώνες των φεμινιστικών κινημάτων στις δεκαετίες 60 και 70.

Έτσι, ενώ το βασικότερο αίτημα επικεντρωνόταν στην κοινωνική ισότητα των δύο φύλων και την χειραφέτηση των γυναικών, οι κινηματικές διεκδικήσεις οδήγησαν, σύμφωνα με κάποιους, στο καπέλωμα της φεμινιστικής ρητορικής από τις δυνάμεις της αγοράς το οποίο κατέληξε σε μια διάχυτη αλλοτρίωση στη βάση του ιδιότυπου συνδυασμού κατανάλωσης, σεξισμού και συντροφολαγνείας.

Τελειώνοντας και για να επανέλθω στη βασική συλλογιστική, είναι εξαιρετικά σημαντικό τώρα που το κοινωνικό σύστημα του καπιταλισμού ξεπερνά τη φάση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, ο χαρακτήρας που θα πάρει η δικιά μας εθνική ιδιομορφία να μην προσδιοριστεί από τις πιο παθογενείς εκφάνσεις της κοινωνίας της διακινδύνευσης: φόβος, ανασφάλεια, έλλειψη εμπιστοσύνης και κοινωνικής συνοχής, ακραίος ατομικισμός, μισαλλοδοξία.

Γιατί όποιος έχει ή καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι αυτές οι κινητοποιήσεις δύναται να κλονίσουν τον πυρήνα του συστήματος, τότε αυτός είναι ο πρώτος που θέτει τις βάσεις για κοινωνικές εξελίξεις εις βάρος του ατόμου και των κοινωνιών.