Σε αντίθεση με την πεπερασμένη συζήτηση για την εταιρική κοινωνική ευθύνη, συχνά λησμονούμε ότι η έννοια της κοινωνικής υπευθυνότητας σχετίζεται εξ αρχής με την ταυτοτική συγκρότηση του ατόμου και όχι με τη νομιμοποίηση της αγοράς στο πλαίσιο του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Πιο αναλυτικά, το εκάστοτε υποκείμενο, καταφατικά ή αποφατικά αλλά πάντοτε εξατομικευμένα, αποτιμά την δικιά του ατομική ευθύνη απέναντι στο κοινωνικό σύνολο – ενίοτε, σε ένα πλαίσιο πολιτικού κυνισμού, τη θεωρεί ακόμα και μηδενική.

Οι προκείμενες που καθορίζουν τη στάση του υποκειμένου έχουν να κάνουν με μια σειρά από διαστάσεις που εκτείνονται από τις μεταφυσικές του ανησυχίες έως τις ιδεολογικές του αφετηρίες.

Αναφορικά λοιπόν με την έννοια της κοινωνικής ευθύνης, υπάρχουν ορισμένες “μεγάλες αφηγήσεις” που την οριοθετούν στη βάση του παρακάτω απλού σκεπτικού: η ανοχή συνιστά μέθεξη.

Με άλλα λόγια, είναι υποχρέωση η ανάληψη δράσης απέναντι σε φαινόμενα που, κατά τη βασική συλλογιστική της ταυτότητας και των αξιών που υιοθετεί το υποκείμενο, αποτελούν εστίες παθογένειας στο εκάστοτε πλαίσιο της κοινωνικής υπευθυνότητας – αλλιώς το άτομο είναι κοινωνικά υπόλογο.

Έκφανση των παραπάνω αποτελεί και το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα – σύμφωνα δηλαδή με τις επιταγές της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης, ο κλήρος και οι πιστοί οφείλουν την όποια ενεργητική δράση απέναντι στις στρεβλώσεις που κατακλύζουν το “μάταιο τούτο κόσμο”.

Από την άλλη βέβαια, το ορθόδοξο δόγμα αντιλαμβάνεται την ελλειμματική φύση του ανθρώπου και την άνιση μάχη με τα πάθη του – την οποία ο πιστός καλείται να υπερκεράσει στο έσχατο στάδιο με την εξομολόγηση, την αναγνώριση της αμαρτίας και, εν τέλει, τη Θεία συγχώρεση.

Η λυτρωτική όμως αυτή διάσταση της ορθόδοξης πνευματικότητας δεν σημαίνει και αποποίηση της προαναφερθείσας κοινωνικής ευθύνης – ευθύνη που αν και αφορά το σύνολο πιστών και κληρικών, βαραίνει κάπως περισσότερο τους φορείς του κλήρου.

Σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται σαφές ότι η, κατά τα φαινόμενα, ανοχή της εκκλησιαστικής ιεραρχίας (με τις όποιες εξαιρέσεις) στην περίπτωση του Βατοπαιδίου, συνιστά μέθεξη με την πιο εκφυλιστική και παρασιτική μορφή της κοσμικής και αστικής διαφθοράς – της οποίας όμως η γενικότερη ανοχή αποτελεί κοινωνική ευθύνη όλων μας.

Σχετικά links: Αναστοχαστικότητα και ιδεολογία, Αναστοχαστικότητα και μεταθανάτιο άγχος