Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις στο πλαίσιο της μετανεωτερικότητας είναι και αυτή για τον χρόνο.

Αν και το θέμα είναι μάλλον ανεξάντλητο – λόγω και των φιλοσοφικών του προεκτάσεων – θα περιοριστώ σε τέσσερα από τα χαρακτηριστικά του χρόνου στην κοινωνία της διακινδύνευσης.

Έτσι έχουμε καταρχήν την αυξανόμενη ταχύτητα με την οποία κινούνται τα πράγματα στην σύγχρονη εποχή, και η οποία σχετίζεται κυρίως με την απανταχού ρευστότητα.

Στην ίδια λογική εντάσσεται και η χωροχρονική συμπίεση – ή αλλιώς πλήρης αποδέσμευση από χώρο και χρόνο – λόγω της εκτεταμένης διασύνδεσης του κόσμου από την χρήση των νέων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας.

Εν συνεχεία, έχουμε τον λεγόμενο κατακερματισμό του χρόνου, δηλαδή την ταυτόχρονη αντιφατική συνύπαρξη κατανόησης και αγνωσίας του ότι ζούμε και τον χρόνο της στιγμής και τον ιστορικό ή βιολογικό χρόνο, ο οποίος σχετίζεται κυρίως με την συνθήκη της εξατομίκευσης.

Τέλος, έχουμε την ιδιαίτερη αξία των χρονισμών (timing) στον σύγχρονο κόσμο λόγω της πολλαπλότητας των εγκλίσεων και της συνείδησης της συστηματικής αλληλεξάρτησης σε πολλαπλά επίπεδα.

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι μια προϊούσα αναντιστοιχία ανάμεσα στην αναστοχαστικότητα και τον χρόνο δεδομένου της διαφορετικής προσέγγισης του τελευταίου.

Ο χρόνος δηλαδή στην εποχή της ύστερης νεωτερικότητας γίνεται αντιληπτός κυρίως ως αρχή και ουχί ως τέλος – το τέλος που συνιστά και με τις δυο έννοιες του (λήξη και σκοπός) μια από τις πιο σημαντικές πηγές αναστοχαστικότητας.

Αυτός όμως ο αυτοσκοπός της αρχής αποτελεί, σε τελευταία ανάλυση, έκφανση της ιδεολογικής υπερδομής του καπιταλισμού στον βαθμό που αποτυπώνει την δυνατότητα της ταξικοκοινωνικής ανέλιξης που υποσχέθηκε το κοινωνικό συμβόλαιο.

Υπό αυτή την έννοια, ο χρόνος στη μετανεωτερικότητα συνιστά εστία αλλοτρίωσης.

Σχετικά links: Αναστοχαστικότητα και μεταθανάτιο άγχος