Πολιτικά κόμματα
Posted by: Evangelos on: February 12, 2008
Το άνοιγμα της δημόσιας συζήτησης περί του τέλους του δικομματισμού και οι εξελίξεις στο κομματικό σύστημα επιβάλλουν να γίνουν κάποια γενικότερα σχόλια για τα πολιτικά κόμματα.
Και αυτό διότι συχνά λησμονούμε βασικά χαρακτηριστικά των φαινομένων για τα οποία συζητάμε με αποτέλεσμα να ολισθαίνουμε εύκολα σε απλοποιήσεις και γενικεύσεις.
Σ’ αυτό το πλαίσιο λοιπόν παραθέτονται ενδεικτικά ορισμένες από τις βασικές λειτουργίες των πολιτικών κομμάτων:
- Η εναρμόνιση (δηλαδή συνάθροιση και σύνθεση) κοινωνικών συμφερόντων, αιτημάτων και προτάσεων τα οποία ιεραρχούν και αρθρώνουν σε ένα κοινό πολιτικό λόγο, χαράζοντας έτσι την πολιτική και τη στρατηγική τους.
- Η συμβολή στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και της έκφρασης της λαϊκής βούλησης. Δίνουν δηλαδή ένα πλαίσιο ανάλυσης των φαινομένων, ένα θεωρητικό υπόβαθρο στον πολίτη για την κατανόηση των πραγμάτων – και έτσι δομούν τη ψήφο.
- Η επιλογή των υποψηφίων τους (δηλαδή η πολιτική στρατολόγηση), η οποία γίνεται είτε με συγκεντρωτικό τρόπο στα κόμματα στελεχών είτε μέσα από συγκεκριμένες διαδικασίες στα κόμματα μαζών. Οι δε παράγοντες με τους οποίους επιλέγουν τα κόμματα τους υποψηφίους τους έχουν να κάνουν με την παράδοση της κοινωνίας, την δράση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τις γενικότερες πολιτικές συνθήκες, την κυρίαρχη κουλτούρα και την πολιτική στρατηγική τους.
- Η πλαισίωση των βουλευτών τους. Τα κόμματα είναι ένας βασικός δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στους πολίτες και τους βουλευτές, των οποίων τις αποφάσεις που παίρνουν στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς υπερασπίζουν.
- Η παραποιημένη και στρεβλή οργάνωση της διεκδίκησης των συμφερόντων των άλλων κοινωνικών τάξεων και πολιτικών κομμάτων, επειδή καμία τάξη ή πολιτικό κόμμα δεν έχει την απόλυτη αριθμητική δύναμη έτσι ώστε να εξασφαλιστούν τα δικά του συμφέροντα και η αναπαραγωγή της τάξης που εκπροσωπεί πρωτογενώς.
- Η συνειδητή στόχευση στην κατάκτηση και διαχείριση της εξουσίας με βάση την ολική κοσμοθεωρία που έχουν για την κοινωνία – όσο και αν το αρνούνται αυτό τα πολιτικά κόμματα.
Σχετικά links: Πολιτικά κόμματα II, Πολιτικά κόμματα III, Πολιτικά κόμματα IV
7 Responses to "Πολιτικά κόμματα"
2 | Evangelos
February 13, 2008 at 10:35
δ.τζ.
Σε ευχαριστώ καταρχήν για το εκτενές και ενδιαφέρον σχόλιο.
Η συνειδητή στόχευση στην κατάκτηση και διαχείριση της εξουσίας πράγματι δεν αποτελεί μόνο μια πραγματικότητα, αλλά και το βασικό χαρακτηριστικό που διακρίνει τα κόμματα από τις ομάδες πίεσης – τουλάχιστον στο μεθοδολογικό επίπεδο.
Επίσης, οι λειτουργίες που αναφέρω παραθέτονται πολλές φορές ιδεοτυπικά σε βιβλία πολιτικής επιστήμης. Όντως υπάρχει θέμα πως αυτές υλοποιούνται στο εκάστοτε εθνικό κομματικό σύστημα.
Τέλος, κριτικές αποτιμήσεις και περαιτέρω σκέψεις θα δεις στα επόμενα post που θα αφορούν πάλι τα πολιτικά κόμματα – κατά την λογική των post για το κράτος πρόνοιας. Θα χαρώ και εκεί να έχω τον πολύ ενδιαφέρον σχολιασμό σου.
3 | nikos
February 14, 2008 at 13:27
Ωραίο σχόλιο… Ελληνικά πολιτικά κόμματα… το πιό σύντομο ανέκδοτο..
4 | Theodora
February 15, 2008 at 11:43
thanks gia to sxolio sou! se euxaristw para polu! vazw k to diko s blog stous sundesmous mou..
eimaste stin idia sxoli nomiw h’ m fanetai..? ap oti vlepw exeis link gia Demertzi kai Mouzeli!
5 | Evangelos
February 15, 2008 at 11:57
Nikos
Thanks. Η κριτική των κομμάτων στη συνέχεια.
Theodora
Όντως είμαστε στην ίδια σχολή. Εννοείται ότι θα είχα και τα links για τις ιστοσελίδες του Δεμερτζή, με τον οποίο κάνω το διδακτορικό μου, και του Μουζέλη, του οποίου είμαι επιστημονικός συνεργάτης.
6 | nyanna
February 15, 2008 at 14:59
Τείνω να πιστεύω πλέον πως η κατάληψη του κάστρου της εξουσίας, όπως είπε και κάποιος σχολιαστής, είναι τελικά το μόνο πραγματικό ζητούμενο. Εκεί αρχίζουν και τελειώνουν όλα. Κι αυτό είναι το κακό. Πως τελειώνουν. Προσωπικά, δυστυχώς ή ευτυχώς, έχω την εξής, ίσως πολύ απλοϊκή, αλλά δεν πειράζει που το παραδέχομαι, αντίληψη: πως όσοι θέλουν να μπουν στην πολιτική εν αρχή έχουν καλές προθέσεις. Από τη στιγμή που θα το καταφέρουν όμως, γίνονται αυτομάτως “διεφθαρμένοι”, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο. Ίσως γιατί η ίδια η εξουσία φέρει στις φλέβες της την αρρώστια της διαφθοράς από καταβολής συστήματος. Άλλωστε, ανέκαθεν ο δρόμος προς την Κόλαση ήταν σπαρμένος με… αγαθές προθέσεις.
(Πάντα κάνω έξτρα προσπάθεια να σε διαβάσω. Κάποιες φορές τα καταφέρνω. Δύσκολος για μένα. ΑΛλά, ως γνωστόν, αυτά μ’ αρέσουν, τα δύσκολα. Kisses.)
7 | Evangelos
February 16, 2008 at 11:38
nyanna
Χαίρομαι ιδιαίτερα για τα σχόλιά σου λόγω της έξτρα προσπάθεια που κάνεις για να με διαβάσεις, όπως λες.
Κατά τ’ άλλα, όταν το θέμα είναι τόσο επίμαχο, έχει την δική του σημασία ο τρόπος που κωδικοποιούνται – απλοϊκά όπως λες – οι διαστάσεις τους από τον καθένα. Και αυτό έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Leave a Reply
February 12, 2008 at 19:46
Νομίζω ότι το τελευταίο είναι “last but not least”. Δηλαδή, όλες οι πρακτικές, οι παραλείψεις, οι κινήσεις και οι διεργασίες των μεγάλων κομμάτων στοχεύουν αποκλειστικά σε ένα πράγμα: την κατάληψη του “κάστρου” της Εξουσίας.
Το πλαίσιο που περιγράφεις είναι σωστό, αν και όπως λειτουργούν σήμερα τα κόμματα μερικές από τις βασικές λειτουργίες παραλείπονται ή γίνονται με διαφορετικό τρόπο. Αναρωτιέμαι, δηλαδή, αν σήμερα τα κόμματα δίνουν “ένα θεωρητικό υπόβαθρο στον πολίτη για την κατανόηση των πραγμάτων”. Δεν βλέπω να υπάρχει κανένας μηχανισμός θεωρητικής προσέγγισης και επεξήγησης των πραγμάτων. Όλα ερμηνεύονται μέσω της (υπερ)απλουστευτικής κομματικής λογικής.
Επίσης, ακούγεται συχνά ότι υπουργοί δεν ανοίγουν τα γραφεία τους στους βουλευτές της ίδιας παράταξης! Άρα είναι αμφίβολο αν και κατά πόσον σήμερα τα κόμματα μπορούν να αποτελέσουν έναν δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στους πολίτες και τους βουλευτές, ή και τους ίδιους τους υπουργούς – οι οποίοι είναι συνήθως βουλευτές.
Οι παραπάνω επισημάνσεις δείχνουν ότι η κοινωνικοποιητική διαδικασία εντός και γύρω από τα κόμματα, νοθεύεται έτσι ώστε να διευκολυνθεί η επέλαση προς τα κυβερνητικά έδρανα ή η παραμονή ενός κόμματος εκεί.
Βέβαια, πολλά έχουν ακουστεί για το τέλος του δικομματισμού. Όμως, δε φαίνεται να υπάρχουν οι κοινωνικές διεργασίες και ζυμώσεις που θα μπορέσουν να ανατρέψουν το «σύστημα». Η ψήφος που πάει στα μικρότερα κόμματα και αυξάνει τη δύναμη τους, όπως δείχνει και η πείρα, είναι κατά κανόνα ψήφος διαμαρτυρίας. Άρα είναι πιθανή η επιστροφή του πολίτη στις αγκάλες του κόμματος εξουσίας, αργά ή γρήγορα.