Διαφήμιση
Posted by: Evangelos on: September 5, 2007
Με την ευκαιρία έναρξης αυτού του blog μπορούν να παρατεθούν μερικές όψεις των κριτικών που έχουν αναφερθεί κατά καιρούς για τη διαφήμιση και το σύστημα παραγωγής διαφημιστικών εικόνων (ad image system).
Όχι για να προκρίνω μια κουλτούρα απεγκλωβισμού από τα δεσμά του καταναλωτισμού. Απλά για να εντάξω το όλο ζήτημα κάτω από μια βασική προσέγγιση: ο καπιταλισμός δεν μπορεί να καταπολεμηθεί, μπορεί όμως να κατανοηθεί.
Αναμένοντας λοιπόν τον εμπλουτισμό τις λίστας, αναφέρω ενδεικτικά:
Η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία μέσω της διαφήμισης έχει οδηγήσει στην κατασκευή μιας γενικευμένης ιεραρχημένης σηματοποίησης όλο και περισσότερων αγαθών.
Ο πολίτης ορίζεται πλέον ως καταναλωτής. Τα άτομα στην καταναλωτική κοινωνία απομακρύνονται από τις παραδοσιακές κοινοτικές αξίες και αναζητούν σε διαρκή βάση μια αυτοεπιβεβαίωση και μια αίσθηση αλληλεγγύης διαμέσου των μηχανισμών της αγοράς.
Οι άνθρωποι πλέον προσδιορίζονται από τις καταναλωτικές τους συνήθειες και όχι από την επαγγελματική τους θέση και το κοινωνικό τους status.
Τα υλικά αγαθά επενδύονται με κοινωνικό νόημα και ισχύ έξω από την από την πραγματική τους αξία.
Με την διαφήμιση γίνεται μια αναοριοθέτηση του εαυτού με βάση τα σχήματα κατανάλωσης, οπότε η διαφήμιση δεν είναι μόνο μια επιχειρηματική δραστηριότητα αλλά και μια ιδεολογία που αποπροσανατολίζει καθώς μετατοπίζει την ταξική προέλευση του ανικανοποίητου το οποίο διαχέεται σε όλη την κοινωνία.
Η διαφήμιση επηρεάζει τη σειρά κατάταξης όχι μόνο των προϊόντων αλλά και των αξιών και ενδιαφερόντων μας.
Η διαφήμιση ισχυροποιεί, όπως και οι μύθοι, αποδεκτούς τρόπους συμπεριφοράς και δρα ως μηχανισμός μείωσης του άγχους επιλύοντας τις αντιφάσεις μιας πολύπλοκης κοινωνίας.
Η διαφήμιση στις μέρες μας εκπληρώνει μια λειτουργία που παραδοσιακά εκπλήρωναν η τέχνη και η θρησκεία, διότι προσφέρει μια νέα μαγεία που μπορεί να λύσει προβλήματα της ζωής, να παρέχει πλαίσια ερμηνείας των εμπειριών και μια εναλλακτική εκδοχή του κόσμου.
Βασική λειτουργία, αλλά και κύριο επίτευγμα για ορισμένους, της διαφήμισης είναι η δημιουργία προβλημάτων και η προσφορά των αντίστοιχων λύσεων μέσω της αγοράς των καταναλωτικών αγαθών.
Στο πλαίσιο του στόχου να μειωθεί ο φόβος του οικονομικού ρίσκου για τα ΜΜΕ, η διαφήμιση οδηγεί νομοτελειακά στην ομογενοποίηση του τηλεοπτικού προγράμματος, στην προώθηση και βαθμιαία κατίσχυση του ψυχαγωγικού περιεχομένου και τη σταδιακή απομείωση του πολιτικού περιεχομένου στα ΜΜΕ, διότι μόνο η ψυχαγωγία μπορεί να οδηγήσει σε μαζική τηλεθέαση.
Οι διαφημίσεις δεν αντανακλούν την κοινωνική πραγματικότητα αλλά μας διδάσκουν τρόπους σκέψης και αίσθησής της μέσω των φαντασιώσεων και των ονειροπολήσεων.
Η συνεχή προβολή διαφημίσεων οδηγεί σε μια υποβάθμιση της καθημερινής γλώσσας, η οποία συνιστά διαστρέβλωση συμβόλων και καθιερωμένων νοημάτων.
Η εμπορευματική κουλτούρα την οποία προάγει, αν και προσφέρει ένα καλύτερο υλικό βιοτικό επίπεδο, στην πράξη φαίνεται να ενθαρρύνει την κοινωνική απάθεια και την αλλοτρίωση.
Οι διαφημίσεις αποτελούν συγκεκριμένες αναπαραστατικές πρακτικές που παράγουν νοήματα τα οποία δεν συναντώνται στην πραγματικότητα.
Σε τελευταία ανάλυση, πρόκειται για μια κατασκευή οικονομίας συμβολικών αγαθών που στοχεύει στην αναπαραγωγή κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί, δηλαδή παραγωγή υπεραξίας για τα επενεδυμένα κεφάλαια.
30 Responses to "Διαφήμιση"
[...] σκέψεις του. Ξεκινάει μάλιστα με μία ενδιαφέρουσα ανάλυση του ρόλου της διαφήμισης στο οικονομικό και κοινωνικό σύστημα, οπότε όσοι [...]
4 | giannis mylopoulos
September 7, 2007 at 09:33
ante psile kali arxi!!
endiaferontes oi filosofikes malakies pou aradiazeis kai sigoura tha kaneis aisthisi sto komma twn eksupnakidwn kai alazonwn bloggers. prosexe mi grafeis polla pou se rixnoun giati grafeis sto internet kai oxi biblio i kapoio arthro. pistepse me meta tous dianooumenous oi megaluteroi complexikoi einai oi bloggers, pws tin exoun dei re paidi mou den katalabainw!!! eksaireseis den uparxoun. mhn peseis sto upsos tous pou panta thelane kati allo – den to kataferane kai me ti dimokratia pou tous prosferei to internet leei o kathe malakas oti tou …. anyway, pisteuw se sena apla kanto me methodology, poiotiko content, sunduasmo kai upostiriksi apli kai liti se oti les – me mia duo seires max na exei endiaferon kai na katalabainei kai na min kourazetai o allos. de xreiazetai na apodeikseis se kanenan me proswpiki sou koinwniologiki sullogistiki ti antilambanesai. geloioi einai oi perissoteroi, pistepse me, tha to katalabeis en kairw. pragmatika den katalabainw posi megali dosi malakias kai cmplexismou uparxei s’autous pou exoun na poun panta kati kai na kautiriazoun kiolas xwris na to xoun kiolas to humanities kai literature approach. agori mou min peseis sto upsos tous. to post sou kalo alla mou thimise se kapoia fasi ante pote tha teleiwsei, mporeis na ta katafereis me mia paragrafo – thelei douleia auto alla einai to ousiastiko. mou thimises emena otan arxisa na prwtografw pou ithela na pw mia idea, kati kai periegrafa 2 selides kai 1 quite html. min trws prologo apo autous tous anergous bloggers pou kai kala exoun apopsi. arxidia exoun mono attitude exoun kai 0 €€. anyway, tha lew panta ti gnwmi mou alla to sigouro einai pws tha ta pas perifima xwris na platiazeis. ante kai me alabano stin eksousia!!!
5 | Evangelos
September 7, 2007 at 10:30
Αλέξανδρε
Ελικρινά θερμές ευχαριστίες και από εδώ.
Bizwriter και Απόστολε
Ευχαριστώ πολύ για τις ευχές σας. Συνιστώ ανεπιφύλακτα την επίσκεψη στα blog των φίλων.
Γιάννη
Το ζητούμενο είναι αν και πότε εσύ θα φτιάξεις το δικό σου blog. Θα είναι ο ορισμός της πρόκλησης και του ενδιαφέροντος. Όσο για την δική μου προσπάθεια πραγματικά δεν είμαι σίγουρος για ποιον χαρακτήρα θα πάρει στην πορεία. Και η δευκρίνηση αυτή για να μην κατηγορηθώ ότι υιοθέτησα την αρχέγονη λογική: την αγελάδα πριν την αρμέξεις, την χαϊδεύεις!
6 | Χαριτίνη
September 8, 2007 at 19:33
Δυνατό ξεκίνημα με ένα ανεξάντλητο θέμα. Νομίζω ότι έχουμε πολλά να περιμένουμε από ένα μπλογκ που κάνει ποδαρικό με “ταξική συνείδηση”! ;-)
Καλή αρχή λοιπόν, καλώς ήρθες, ως συντάκτης πια κι εσύ, της “κομπλεξικής”, κακεντρεχούς και ψωνισμένης μας κοινότητας. Νομίζω ότι η εμπειρία του να διατηρείς ιστολόγιο θα σε ευχαριστήσει πολύ περισσότερο από ό,τι θα σε δυσαρεστήσει.
Όσον αφορά τώρα το συγκεκριμένο ποστ, παρόλο που αναγγέλεις ρητά ότι στόχος σου είναι να παραθέσεις τις διάφορες κριτικές της διαφήμισης, θα ήθελα να ξέρω αν συμφωνείς με όλες ή αν απλά τις παραθέτεις όλες για λόγους πληρότητας. Αν συμφωνείς με όλες τότε θα επανέλθω με νέο σχόλιο.
7 | Evangelos
September 8, 2007 at 20:21
Σ’ ευχαριστώ Χαριτίνη για τα καλά σου λόγια.
Αναφορικά δε με το ερώτημά σου, έχω την αίσθηση ότι λόγω της ύπαρξης μιας γενικευμένης αμφισημίας στη σύγχρονη διαβαθμισμένη μας κοινωνία, υποχρεούμαστε να υιοθετήσουμε την μεθοδολογική αρχή που προκρίνει την άποψη ότι η ερμηνεία των κοινωνικών φαινομένων δεν υπάγεται στη λογική “είτε το ένα είτε το άλλο”, αλλά σε μια προσέγγιση “και το ένα και το άλλο”. Προσέγγιση που δεν είναι σχετικιστική αλλά πηγάζει από μια δεδομένη αντίληψη της κοινωνίας. Ως εκ τούτου, όλες οι κριτικές που παραθέτω θεωρώ ότι έχουν κάποια βάση. Αλλά εννοείται ότι δεν επαρκούν για να αποτυπώσουν μια συνολική κριτική της διαφήμισης.
8 | Χαριτίνη
September 9, 2007 at 15:48
Σωστό είναι αυτό που λες, αρκεί η προσέγγιση “και το ένα και το άλλο” να μην υποθάλπτει την αρχική μας πρόθεση να υιοθετήσουμε μία αναστοχαστική στάση απέναντι στο εκάστοτε φαινόμενο. Αν παραδείγματος χάρη, λάβουμε υπόψη μας αντιτιθέμενες και αλληλοαναιρούμενες μεταξύ τους κριτικές πάνω σε ένα θέμα, τότε υπάρχει ο κίνδυνος να αναιρεθεί η ίδια η κριτική ως πράξη. Αν λοιπόν παραθέτουμε συμπληρωματικά δύο κριτικές, με τη μία να λέει ότι η διαφήμιση είναι αγχογόνα επειδή δημιουργεί επίπλαστες ανάγκες τις οποίες πασχίζει να καλύψει ο καταναλωτής και με την άλλη να λέει ότι η διαφήμιση “απελευθερώνει” -έστω και στα ψέματα- τον καταναλωτή καθώς μπορεί να θεωρηθεί ότι υποκαθιστά τη θρησκεία προσφέροντας “λύσεις” σε διάφορα προβλήματα, έχω την αίσθηση ότι κάπου χάνεται η αξία της κάθε μίας εκ των δύο κριτικών. Καταλαβαίνω βέβαια, ότι στόχος σου είναι, όπως χαρακτηριστικά λες στο ποστ σου, η κατανόηση του καπιταλισμού και όχι η αλλαγή του, κάτι που προϋποθέτει τη γνώση όσο το δυνατόν περισσότερων πτυχών της κοινωνικής και συμβολικής του πραγματικότητας, όμως, ως αναγνώστρια και ως συνομιλήτριά σου, παίρνω το θάρρος να σου πω, ως πρόταση περισσότερο και λιγότερο σαν προτροπή, να μας δίνεις περισσότερο “Ευάγγελο” και λιγότερη “γνώση”. Για τα δικά μου γούστα, είναι καλύτερα να είσαι στοχευμένος και ελλειπής παρά πλήρης και γενικός.
9 | Evangelos
September 10, 2007 at 10:23
Χαριτίνη, σ’ευχαριστώ κατ’ αρχήν για την κριτική σου – την οποία εξάλλου ειλικρινά επιδιώκω από όλους, και ως γενικότερο στόχο αυτού του blog, ώστε να ανοίγει κάθε φορά μια “αναστοχαστική” συζήτηση.
Όσο για την προσέγγιση “και το ένα και το άλλο” είναι μια επιστημολογική αρχή που εδράζεται στις μεθοδολογικές αναγκαιότητες που προκύπτουν από την συνθήκη της εξατομίκευσης. Μπορεί δηλαδή το υπό μελέτη φαινόμενο να είναι ένα, όμως επειδή αφορά το σύνολο των υπερ-διαφοροποιημένων – αν όχι κατακερματισμένων – κοινωνιών μας είμαστε υποχρεωμένοι να υιοθετούμε πολυλογικές προσεγγίσεις. Έστω κι αν αυτές “παρουσιάζονται” ενίοτε αντιθετικές, μιας και σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση είναι συνήθως, ή εξ ορισμού, συμπληρωματικές. Ως εκ τούτου, δεν πρόκειται, σε τελευταία ανάλυση, για παράθεση μονοδιάστατων κριτικών αλλά ανάδειξη επιμέρους όψεων.
Αναφορικά δε με την πρότασή σου: [...]να μας δίνεις περισσότερο “Ευάγγελο” και λιγότερη “γνώση”[...], οφείλω να πω πως με προβληματίζει ιδιαίτερα. Φαντάζομαι πάντως πως από ένα σημείο και μετά αυτό θα γίνεται αναγκαστικά και μη. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, “δείγμα Ευάγγελου” έχει το πρώτο σκέλος της απάντησής μου!
10 | Μark
September 10, 2007 at 16:03
Kαλή αρχή μ’ ένα ενδιαφέρον θέμα που και εμπεριστατωμένο είναι και άμεσο. Όσο αφορά το μέγεθος του κειμένου δεν χρειάζεται να γράφεις σε μια παράγραφο , αρκεί αυτά που γράφεις να είναι ουσιαστικά και όσο το δυνατόν πιο κατανοητά για τον ανίδεο. Δεν χρειάζονται εκπτώσεις!
Όσο αφορά το θέμα , συμφωνώ ότι η διαφήμιση είναι μια αναπαράσταση της δηλητηριώδους θεομηχανής (λέγε με ΤV) που αποσκοπεί στην αποβλάκωση , χειραγώγηση του θυμικού και στην δημιουργία πλαστών αναγκών. Το θέμα σηκώνει πολλές ώρες ανάλυσης…Keep up the good work!
11 | uroborus
September 10, 2007 at 18:25
Χαίρε Evagele…
Διακρίνω μία ευαισθησία πρωτόγνωρη για το θέμα… Αλλά αφού είμαστε σύμφωνοι πως “μια νεκρή Βέρα είναι πάντα μια καλή Βέρα” θα μου επιτρέψεις να σε επισκέπτομαι που και που (συχνά πυκνά δηλαδή)
Τον Apostolo και τον Bizwriter να τους προσέχεις :-))))))
12 | Evangelos
September 10, 2007 at 18:57
Mark και Uroburus
Ήμουν έτοιμος να γράψω και σε σας: “Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια”. Αλλά η δεδομένη “προεκλογική” περίοδος μου έχει δημιουργήσει την αίσθηση ότι η παραπάνω πρόταση δεν είναι παρά μια ακόμη κλασσική έκφραση ξύλινου λόγου και υποκριτικής ευγένειας.
Όχι λοιπόν. Δεν σας ευχαριστώ. Αντιθέτως, σας διαβάζω! (χμ… λίγο λαϊκίστικο ακούγεται και αυτό… μάλλον, μπήκα τελικά στο κλίμα των ημερών…)
13 | Μαρία
September 10, 2007 at 23:51
Γεια σου και από εμένα!!!
Καλή αρχή!
Αρχικά θέλω να σου πω μια φράση του Γκαίτε, νομίζω, ήταν κάπως έτσι:
“Σου γράφω πολλά, απειδή δεν έχω χρόνο να σου γράψω λίγα.”
Από τη μία, το γεγονός ότι γράφεις πολλά, σημαίνει ότι δεν έχεις παρασυρθεί από την ταχύτητα των ρυθμών που μας έχει καταλύσει, πράγμα θετικό, από την άλλη όμως, μπορεί καμιά φορά να δοκιμάζεις και λιγάκι την υπομονή του συνομιλητή σου ή του αναγνώστη σου.. Τέλος πάντων, εγώ δεν κουράστηκα!
Όσο για το θέμα, έχω να προσθέσω κάτι για την θεολογική-θρησκειολογική πτυχή του θέματος. Ότι η διαφήμιση συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή και συνεκτικότητα, με τον ίδιο τρόπο που ειδικότερα στο παρελθόν το έκανε η θρησκεία. Συσπειρώνει τον κόσμο γύρω από μια κοινή επιθυμία, την απόκτηση αγαθών, όπως και εσύ προείπες. Και επίσης, διαμορφώνει μοντέλα συμπεριφοράς, τα οποία οδηγούν στην ανοχή της κοινωνικής και πολιτικής ανισότητας. Οι άνθρωποι για να αποκτήσουν τα όσα διαφημίζονται, δουλεύουν περισσότερο και έτσι γίνονται ακόμη πιο παραγωγικοί. Μία σχέση: ΠΡΟΣΦΟΡΑ-ΚΙΝΗΤΡΟ-ΖΗΤΗΣΗ-ΕΡΓΑΣΙΑ. Νομίζω πως κάπως έτσι βγαίνει, τί λες εσύ;
14 | Evangelos
September 11, 2007 at 08:58
Γεια σου και από μένα Μαρία!
Το ζήτημα περί μακροσκελούς κειμένου για blog είναι πράγματι υπαρκτό και τα σχόλια υπήρξαν πολλά. Ενδιαφέρουσα δε η άποψη σου που συσχετίζει το μέγεθος του κειμένου με την ταχύτητα των σύγχρονων ρυθμών! Σε οποιαδήποτε περίπτωση πάντως, όπως θα δεις και από τα επόμενα κείμενα που θα αναρτήσω,αυτά χωρίζονται σε δύο σκέλη. Ένα βιωματικό/προσωπικό και ένα ερμηνευτικό/θεωρητικό. Το δεύτερο σκέλος – το οποίο ευδιάκριτα διαχωρίζω για την ευκολία του αναγνώστη – απευθύνεται σε αυτούς που ενδεχομένως θα ήθελαν να “αναστοχαστούν” πάνω στην προσωπική μου ιστορία.
Όσο για την παρατήρηση περί αύξηση παραγωγικότητας, νομίζω πως ενέχει πράγματι κάποια βάση. Εντάσσεται, στη λογική της κοινωνικής πίεσης που ασκεί ο καπιταλισμός για την διαμόρφωση ενός κοινωνικού status με βάση την κατοχή αγαθών. Ίσα ίσα, θα μπορούσαμε να προεκτείνουμε το σκεπτικό σου. Προκειμένου οι άνθρωποι να ανταποκριθούν στον εξουθενωτικό ανταγωνισμό απόκτησης των αγαθών, δεν δουλεύουν περισσότερο αλλά προβαίνουν σε έκνομες πράξεις. Υπό αυτή την έννοια, η διαφήμιση θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί και ως “εστία διαφθοράς”!
15 | Nelly Psarrou
September 11, 2007 at 09:43
Βαγγέλη,
ξαφνιάστηκα με το περιεχόμενο του blog σου. Ομολογώ πως δεν περίμενα κάτι τέτοιο, αν και δεν ξέρω τι περίμενα.
Φαίνεται πως θα’ χει ενδιαφέρον. Πάντως, ανοίγεις μεγάλο θέμα.
Θα τα πούμε εκτενέστερα.
Νέλλη
16 | Evangelos
September 11, 2007 at 09:52
Νέλλη
Πολύ ευχάριστο συναίσθημα μου δημιούργησε το σχόλιό σου. Κράτα τις απόψεις σου για το επόμενο post. Θα έχεις εκεί να πεις περισσότερα!
17 | arammos
September 11, 2007 at 11:42
Θέτεις πάρα πολλά στο post. Αυτό που με προκαλεί όμως ειναι το παρακάτω:
– οι άνθρωποι πλέον προσδιορίζονται από τις καταναλωτικές τους συνήθειες και όχι από την επαγγελματική τους θέση και το κοινωνικό τους status.
Αν θες δώσε μια επεξήγηση γιατί έχω κολλήσει στο “πλέον”.
Καλή αρχή σου εύχομαι και εγώ με τη σειρά μου.
18 | Evangelos
September 11, 2007 at 12:29
Arammos
Σωστή η παρατήρηση γιατί όντως χρήζει περισσότερων διευκρινήσεων.
Το “πλέον” σχετίζεται με τις διαστάσεις της σύγχρονης κοινωνίας – την αποκαλούμενη και ως μετα-νεωτερική κοινωνία ή κοινωνία της ύστερης νεωτερικότητας – οι οποίες διαφέρουν από αυτές των παλαιότερων κοινωνιών. Στο πλαίσιο δηλαδή αυτών των κοινωνιών έχουμε ένα πρωτοφανή κατακλυσμό διαφημιστικών μηνυμάτων. Αυτό δεν συνέβαινε πριν από 30 ή 40 χρόνια παρά το γεγονός ότι και τότε υπήρχαν διαφημίσεις. Τα αποτελέσματα αυτού του κατακλυσμού είναι πολλά. Ένα όμως από τα βασικότερα είναι μια ανεξέλεγκτη επίταση της εμπορευματοποίησης, η οποία επαναπροσδιορίζει την κοινωνική ιεραρχία με βάση την κατοχή αγαθών και τις καταναλωτικές συνήθειες των ανθρώπων. Βεβαίως, τα παραπάνω δεν συνιστούν το μοναδικό κριτήριο κοινωνικού προσδιορισμού ή κατασκευής ταυτότητας. Η κριτική όμως ότι πράγματι συνδιαμορφώνουν σε αρκετά μεγάλο βαθμό όψεις της κοινωνικής πραγματικότητας έχει, κατά την γνώμη μου, μεγάλη βάση.
19 | anisixos
September 11, 2007 at 13:31
Καλως ηρθες στην ελληνικη μπλογκοσφαιρα!
Πολυ ενδιαφερον το θεμα σου. Καιρο τωρα προβληματιζομουν για την επιδραση που ασκουν οι διαφημισεις και προσπαθουσα να το φιλοσοφισω, γιατι για μενα οι διαφημισεις δεν ειναι κατι απλο. Νομιζω οτι μπορουν να παιξουν καθοριστικο ρολο οχι μονο στις καταναλωτικες συνηθειες αλλα και στη νοοτροπια μας και στον τροπο που βλεπουμε τα πραγματα.
Μπορω να πω πολλα για τις αρνητικες συνεπειες των διαφημισεων. Για μενα το σοβαροτερο ειναι οτι μπορει να οδηγησει μεχρι και σε ψυχωση. Και σιγουρα δημιουργει διαφορων ειδων ψυχωσεις σε αυτους που ειναι επιρρεπεις στη δυναμη που τους ασκει.
Κατι αλλο που εχω παρατηρησει ειναι οτι πλεον δινεται σημασια στην ιδια τη διαφημιση (σλογκαν, πιασαρικη ιδεα, μουσικη, σταρ που κανει τη διαφημιση κτλ) παρα στο περιεχομενο της. Συζηταμε για την εξυπνη διαφημιση που ειδαμε και οχι για την πολυ καλη προσφορα μιας καρτοκινητης για παραδειγμα.
Καλη συνεχεια.
20 | Evangelos
September 11, 2007 at 14:04
Anisixe
Ευχαριστώ για τις ευχές σου. Όντως μπορούν να ειπωθούν πολλά περισσότερα. Η παρατήρησή σου ισχύει και εντάσσεται στη στρατηγική που ακολουθείται για κάποιο προϊόν. Εξάλλου, μερικές φορές στόχος δεν είναι η αύξηση των πωλήσεων ενός προϊόντος. Υπάρχουν και άλλες λειτουργίες που επιτελούν οι διαφημιστικές καμπάνιες.
21 | Apo Kass
September 12, 2007 at 13:25
Καλή αρχη Βαγγέλη
θα θελα απλως να προσθεσω οτι η διαφημιση ειναι τελικα και η μονη καλλιτεχνικη εκφραση του καπιταλιστικου συστήματος καθως και το-γεγονος για μενα- οτι η διαφήμιση με τα νεα μεσα που διαθετει και τα επιστημονικα δεδομένα με τα οποια λειτουργει συνθλιβουν την οποια λογικη-διανοητικη αντίσταση μπορει να προβάλει το ατομο, ή με αλλα λόγια, το σύστημα γίνεται πιο έξυπνο καθε μέρα μαθαινοντας απο τα λάθη του…ο ανθρωπος οχι.
22 | Evangelos
September 12, 2007 at 14:04
Ευχαριστώ Apo Kass!
Η κριτική σου πάντως βλέπω είναι πολύ πιο οξεία από την δική μου. Ειδικά με αυτό το “συνθλίβουν” διαφωνώ. Θα προτιμούσα μια έκφραση του τύπου “εγκλωβίζουν όλο και περισσότερο τους ανθρώπους στον κυρίαρχο τρόπο αποκωδικοποίησης των διαφημιστικών μηνυμάτων”.
23 | vez
September 12, 2007 at 22:13
Γεια σου Βαγγελάκη θεόρατε!!!
Πάντα σε πίστευα(απο τότε ακόμα που άρχισες να ξεδιπλώνεις το ταλέντο σου βαζοντας ωραίο περιτίλυγμα σε αδιάφορα πράγματα,κάνοντάς τα ενδιαφέροντα)
Το θέμα σου δεν το διάβασα ακόμα(το είδα λίγο μεγάλο και είναι αργα τώρα)αλλά είμαι σίγουρος οτι δεν θα εκπλαγώ ότι και να διαβάσω.
το φιλαράκι σου ΒΕΖ
24 | Evangelos
September 13, 2007 at 00:50
Γιαννάκη μου (ή αλλιώς ΒΕΖ)
με σκλαβώνεις με τα λόγια σου. Κράτα την αναγνωστική σου όρεξη για το επόμενο κείμενο. Θα με θυμηθείς. Εξάλλου, σχετίζεται με μια από τις ουκ ολίγες κατηγορίες θεμάτων για τις οποίες αποκλήθηκες επανειλημμένως ως ο καλύτερος!
25 | giannis mylopoulos
September 17, 2007 at 11:16
Άρθρο δημοσιευμένο για το μηνιαίο free press ΠΑΡΑΛΛΑΞΗ 9/4/07 THESSALONIKI
έτσι επειδη νομίζω πως έχει μια άμεση σχέση με το θέμα που έθεσες…
“Αναπλαισιώνοντας τον Διαφημιστή σε ρόλο Καλλιτέχνη”
Υπάρχουν φορές και φορές, όπου το λειτουργικό επάγγελμα του επονομαζόμενου ως Διαφημιστή στην Ελλάδα, δημιουργεί μια σύγχυση και έναν παρεξηγημένο ρόλο της ταυτοποίησης και οριοθέτησης αυτού. Παρατηρώντας και αναμοχλεύοντας για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα το προφίλ – πορτραίτο του ανθρώπου, ο οποίος δηλώνει διαφημιστής, θα συμπέρανα ότι η δεδομένη ιδιότητα που του αποδίδεται τελευταία στη χώρα μας, απέχει εξαιρετικά από την πραγματιστική θεώρηση του ποιος τελικά είναι ο παραπάνω.
Η διαφημιστική αγορά, σε παγκόσμιο επίπεδο επηρεάζεται και διαρκώς χαρακτηρίζεται από επιρροές της σύγχρονης κουλτούρας και εν γένει της τέχνης. Θα ήταν άστοχο και με αποτυχημένη κρίση να αναφερθεί ποιος είναι ο προσδοκώμενος στόχος κάποιων διαφημιστών διότι είναι αυτονόητος και με μια μομφή ποταπή. Μα και φυσικά είναι η διατηρησιμοτητα, το περιβόητο συγκριτικό πλεονέκτημα που πρέπει διαρκώς να αναδεικνύουν για λογαριασμό του πρακτορείου και των πελατών που πρεσβεύουν, και σαφώς το κερασάκι στην τούρτα, που δεν είναι άλλο από τις συνεχείς, αυξανόμενες και κυκλικές ροές μεγιστοποίησης των κερδών των επιχειρήσεων που υπηρετούν. Στον αντίποδα δε, θεωρείται μια πιο βαθυστόχαστη συζήτηση με μεγαλύτερη στόφα δημιουργικής καλλιέργειας και αναζήτησης ταλέντων, στο να πλαισιώσει και να ξετυλίξει κάποιος το ρόλο του πολυπόθητου επαγγέλματος του διαφημιστή στις μέρες μας.
Η διαφήμιση από μόνη της εξιτάρει, έχει εκείνο το χρώμα της φαντασίας, της αυταπάρνησης, του ερωτηματικού, της αναθεώρησης ιδεών, του επαναπροσδιορισμού καταστάσεων, του ανάποδου, του ευρηματικού, του αναγεννησιακού. Ουσιαστικά δηλαδή απαντάει σε όλα εκείνα τα ερωτήματα, ξεκινώντας ολιστικά από την αρχή με προβληματισμούς, διατυπώσεις, και αναφορές πως η διαφήμιση είναι μια μορφή τέχνης και μάλιστα στην πιο καλοπληρωμένη και άμεσα αναγνωρίσιμη μορφή της. Άλλοι πάλι λένε, πως δεν είναι τέχνη άλλα το στιγματίζουν κάπως διαφορετικά, ότι δηλαδή εμπεριέχει εφαρμοσμένη τεχνική.
Από μόνη της πάντως η διαφήμιση και ο σκηνοθέτης – πρωταγωνιστής της παραγωγικής, εκτελεστικής διαδικασίας (διαφημιστής), συνθέτουν μια αλχημεία και έναν μυστικισμό αρετών και δεξιοτήτων που τολμούν να ηγηθούν μια φόρμα τέχνης. Μια τέχνη της οποίας τα σκήπτρα, τα πινέλα και τις παλέτες τις μανιπουλάρει περίτεχνα με το δικό του προσωπικό στυλ ο manager καλλιτέχνης αυτής της αυλαίας που ξεδιπλώνεται στα διάφορα μέσα μαζικής επικοινωνίας που μας περιβάλλουν στην καθημερινότητα μας.
Στο εξωτερικό και ιδιαίτερα σε πρακτορεία του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης, του Βερολίνου, της Ζυρίχης, του Λος Άντζελες, στο Παρίσι, στο Τόκιο, εκεί δηλαδή που εφαρμόζεται κατά γράμμα η ανάπτυξη και η καινοτομία του κάθε καλλιτέχνη – διαφημιστή, η υστεροφημία τους είναι «ποιότητα» η οποία τους συντροφεύει σε βραχύ χρόνο και όχι πολύ μεταγενέστερα. Εταιρείες μεγαθήρια στο χώρο όπως η Saatchi & Saatchi, η McCann Erickson, η Ogivly, η PublicisGroup, η TBWA και άλλοι, πράττουν και εργάζονται με γαλούχηση από το σημείο μηδέν, με γνώμονα έναν παρανομαστή κουλτούρας αξιών και ταλαντούχων δεξιοτήτων των συστρατευόμενων πόρων – καλλιτεχνών που διατάσσουν τον κάθε οργανισμό. Οι άνθρωποι εκεί, σε πλήρη διάταξη (δημιουργικό, πωλήσεις, κειμενογράφοι, σκηνοθέτες, cast crew, εμπλεκόμενοι και λοιποί συντελεστές) αντιμετωπίζονται ευρέως και χρίζουν πλήρης αποδοχής το ρόλο του διαφημιστή καλλιτέχνη. Η βιομηχανία ενδεχομένως το πέρασε, το επηρέασε, το οριοθέτησε, το επιδίωξε, το εκπαίδευσε και το επέβαλε αυτό το γεγονός.
Άρα λοιπόν, ίσως να ήταν θετικό και παράλληλα ελκυστικό να αρχίζει να βλέπει και το ελληνικό κοινωνικό γίγνεσθαι με όλες του τις πλευρές (διαφημιστικός κλάδος, βιομηχανία, επιχειρήσεις, ανθρώπινο δυναμικό, διαφημιζόμενοι, ενεργοί πολίτες, πολιτικές τάξεις), την αναγραφόμενη ομάδα σαν μια ομάδα ανθρώπων με καλλιτεχνική φλέβα, ανήσυχα πνεύματα και αέναο οίστρο ο όποίος υπηρετεί και συναγωνίζεται επάξια οποιαδήποτε άλλη μορφή σύγχρονης κουλτούρας και pop συλλογικής αισθητικής.
Ο Leonardo da Vincι, υποστήριζε πως όταν σε έναν ζωγράφο τείνουν να εκλείπουν από τη φαρέτρα του χρωματισμοί που έχουν να κάνουν με το έντονο κόκκινο, το πλέον βέλτιστο που επιβάλλει η δημιουργικότητα να παραθέσει είναι το χρώμα του μπλε. Εννοώντας την αντίθεση των πραγμάτων, των συντεταγμένων, των ιδανικών, των στεγανών. Σε μια πιο μεταφορική εκδοχή, στο σημερινό ολοένα καθημερινά μεταβαλλόμενο διαφημιστικό περιβάλλον, τα ερεθίσματα που συντρέχουν και «πανικοβάλλουν» τους σημειολογικούς καλλιτέχνες, οφείλουν να διαχέουν και να οραματίζουν τα μυαλά αυτών με μια ενετική δόση αναπλαισίωσης της δημιουργικής τους. Θα ήταν τραγικό και με μηνύματα μη ελπιδοφόρα, το γεγονός να παρέκκλιναν και να περιοριζόντουσαν τα δρώμενα της διαφημιστικής αγοράς στα πρακτικά και με ληξιπρόθεσμη προοπτική δρώμενα, της λεγόμενης και ως διαφημιστικής πίτας.
Εν κατακλείδι, ο σύγχρονος διαφημιστής με την έννοια του ανήσυχου και πολυπράγμων ανθρώπου θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένα άτομο μεμονωμένο, ευρηματικό, παθιασμένο για την κάθε δουλειά που αναλαμβάνει να βγάλει εις πέρας με στοιχεία αυθορμητισμού και καλλιτεχνικής καλλιέργειας. Δεδομένου ότι μπορεί να εξωτερικεύσει αυτή την αφαιρετική συνείδηση, αν τον αφήσει όλο το περιβάλλον (εξωτερικό και εσωτερικό) να προβάλλει εαυτόν με μια φιγούρα πιο χαρισματική, πιο αντιστασιακή σε κάθε βωμό του επικείμενου κέρδους, προσωπικής ματαιοδοξίας και χρημάτων. Και το αποτέλεσμα αυτού? Να ελευθερωθεί, να παθιαστεί, να νιώσει τι πραγματικά είναι το επάγγελμα του, μήπως και αναδείξει αυτή η χώρα κάποτε διαφημιστικές δουλειές οι οποίες θα έχριζαν καινοτομίας, μινιμαλισμού και αναταραχής των υπαρχόντων τεχνοκρατικών «καμπανιών». Μέχρι τότε… spec of teasing (που λένε και στη γλώσσα τους) στην ψυχή του καλλιτέχνη!
26 | Apostolis
October 14, 2007 at 13:05
Πολύ ανθρώπινο το ξεκίνημα με κατατοπιστικότατη κατάληξη.
Πολύ ωραίο ποστ…
27 | Evangelos
October 14, 2007 at 14:25
Apostolis
Ευχαριστώ πού για τα καλά σου λόγια. Το επίθετο «κατατοπιστικότατη» που χρησιμοποίησες είναι πολύ ενθαρρυντικό για μένα, μιας και τα θέματα αυτά προϋποθέτουν ορισμένες φορές την αναγκαστική υιοθέτηση συγκεκριμένης ορολογίας.
28 | Christos
October 28, 2007 at 20:07
Καλησπέρα και απο εμένα.
Αρχικά ένα μεγάλο ευχαριστώ για τα καλά λόγια σου. Και ένα καλή τύχη για το μπλόγκ σου. Επείδη η διαφήμιση είναι κάτι για το οποίο ζώ και αναπνέω μακρία απο το σπίτι μου εδώ και μερικά χρόνια, και επείδή η διαφήμιση στο μικρό και απλό μυαλό μου είναι άμεσα συνδεδεμένη με την δημιουργία &, την έμπνευση, επέτρεψε μου να σχολιάσω σχετικά με το θέμα που τόσο ωραία αναπτύσεις.
Η διαφήμιση στην Ελλάδα είναι ένας εντελώς παρεξηγημένος όρος, πολοί έχουν την τάση να θεωρούν την διαφήμιση ταυτόσημο του ψέματος της λαμογιάς και της αρπαχτής, όμως δεν είναι έτσι. Παραδέχομαι ότι η διαφήμιση είναι κάτι το οποίο δεν λειτουργέι καλά στην Ελλάδα αλλά πρέπει να αναφερω πώς τα μή στην διαφήμιση είναι πάρα πολλά τόσα πόλλα που η μόνη λέξη που λένε καλά η διαφημιστές είναι το ΝΑΙ… με το οποιό ποτέ δεν τα πήγαινα όσο καλά τα πάω με το αντίθετο του.
Αν θέλεις την γνώμη μου στην Ελλάδα η διαφήμιση πάει λάθος για τον πολύ απλό λόγο ότι δεν υπάρχει παιδεία, με ότι ο αυτός ο όρος περιλαμβάνει
Η διαφήμιση είτε το θέλουν μερικοί είτε όχι είναι μια μορφή τέχνης… ίσως να μήν έχει την ομορφιά ενός πίνακα ή μιας μουσικής.. αλλά είναι μια τέχνη η οποία καταγράφει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την καθημερινότητα μας.
Το πόσο καλή μπορεί να γίνει μια διαφήμιση έχει να κάνει με τον ρόλο που παίζει η δημιουργικότητα & η έμπνευση σε αυτούς που την κάνουν… Βλέπεις για μερικούς οι παραπάνω ένοιες είναι εργαλίο για επαγγελματική επιτυχία.. για μερικούς άλους όμως είναι τρόπος ζωής….
29 | Evangelos
October 28, 2007 at 21:40
Christos
Σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.
Νομίζω πως η φράση σου: “τα μή στην διαφήμιση είναι πάρα πολλά τόσα πόλλα που η μόνη λέξη που λένε καλά η διαφημιστές είναι το ΝΑΙ…” φανερώνει μια πτυχή του θέματος που ο κριτικός μελετητής συχνά δεν λαμβάνει υπόψη του στο βαθμό που πρέπει. Ενίοτε και στη βάση μιας λογικής να αναδείξει – μονολογικά σε αυτή την περίπτωση – την κριτική διάσταση του φαινομένου της διαφήμισης.
Ως εκ τούτου, το σχόλιο όντως γίνεται δεκτό – ίσως και με μια αυτοκριτική διάθεση.
30 | anna
November 4, 2007 at 17:37
Καλησπέρα Ευάγγελε,
Κατάρχην να σου δώσω συχγαρητήρια για τον τρόπο που γράφεις καθώς και για αυτά που γράφεις. Είμαι φοιτήτρια και βρέθηκα τυχαία εδω μέσα γιατί εχω πάρει μια εργασία και πραγματικά ειναί σχετικό με το θέμα που ασχολήθηκες.
Εχω όμως ένα παράπονο,δεν μπορώ να αποθηκεύσω την ιστοσελίδα… θα μπορουσες να κάνεις κατι για αυτό; Να μου τα στείλεις ίσως;
Θα με βοηθούσες πολύ με το να πάρω ιδέες για να τις ενσωματώσω στην εργασία μου.. ..
Καλή συνέχεια και καλο βράδυ!
September 6, 2007 at 12:23
Είμαι σίγουρος ότι αυτό το blog θα αποδειχθεί πολύ ενδιαφέρον. Καλή αρχή!